Timpanoplasti, Timpanomastoidektomi ve Orta Kulak Cerrahileri

Orta Kulak Patolojileri ve Anatomik Yapı

Kulak; dış, orta ve iç kulak olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Orta kulak; kulak zarı (timpanik membran) ile başlayan, içinde ses titreşimlerini iç kulağa ileten üç küçük kemikçik zincirinin (malleus/çekiç, incus/örs, stapes/üzengi) yer aldığı ve östaki borusu ile genize bağlanan hava dolu bir boşluktur.

Kronik orta kulak iltihapları (kronik otitismedia), tekrarlayan enfeksiyonlar, kulak zarında kalıcı delikler (perforasyon) veya kemikçik zincirindeki kireçlenme/erimeler; işitme kaybına, kulak akıntısına ve ciddi intrakraniyal (kafa içi) komplikasyonlara yol açabilir. Orta kulak cerrahileri, bu bölgedeki hastalıklı dokuları temizlemek, kulak zarını onarmak ve ses iletim mekanizmasını yeniden yapılandırmak amacıyla uygulanan mikroskobik operasyonlardır.

Timpanoplasti (Kulak Zarı ve Ses İletim Sistemi Cerrahisi)

Timpanoplasti, orta kulaktaki ve mastoid kemikteki iltihabın temizlenmesiyle birlikte kulak zarı ve ses iletim sisteminin (kemikçik zincirinin) onarılması ameliyatıdır. Hastalığın boyutuna göre farklı tiplerde uygulanır:

• Miringoplasti (Tip 1 Timpanoplasti)
  
  Orta kulak kemikçiklerinin sağlam olduğu, sadece kulak zarındaki deliğin kapatılması amacıyla yapılan zar onarımı operasyonudur.
  
• Ossiküloplasti (Kemikçik Zinciri Onarımı)
  
  Enfeksiyon veya travma nedeniyle bütünlüğü bozulan, eriyen veya sabitleşen kemikçik zincirinin yeniden yapılandırılmasıdır. Bu işlemde hastanın kendi kemikçik dokuları şekillendirilerek kullanılabileceği gibi, titanyum veya teflon gibi biyouyumlu orta kulak protezleri (ossiküler rekonstrüksiyon protezleri) de tercih edilebilir.

Cerrahide yaklaşım, kulak zarındaki deliğin yerine ve kulak kanalının yapısına göre kulak arkasından (retroauriküler), kulak içinden (endaural) veya doğrudan dış kulak yolundan (transkanal) yapılabilir. Operasyon mikroskop veya modern kulak endoskopları eşliğinde gerçekleştirilir.

Timpanomastoidektomi ve Kolesteatom Cerrahisi

Kronik orta kulak iltihaplarının en agresif ve tehlikeli formu, kolesteatomlu kronik otitismedia tablosudur. Kolesteatom; dış kulak yolu veya kulak zarındaki cilt hücrelerinin (yassı epitel), zarın içeri doğru çökmesi neticesinde orta kulak ve mastoid kemik boşluğuna ilerlemesi ve burada kistik, ilerleyici bir kitle oluşturmasıdır. Kolesteatom iyi huylu bir doku olmasına rağmen, salgıladığı enzimler nedeniyle etrafındaki kemik yapıları eritme özelliğine sahiptir. Kulak kemikçiklerini, iç kulak duvarını, yüz siniri (fasiyal sinir) kanalını ve beyin bariyerini oluşturan kemik dokuları aşındırarak; kalıcı işitme kaybına, şiddetli baş dönmesine (labirentit), yüz felcine ve menenjit/beyin absesi gibi hayati tehlike arz eden tablolara yol açabilir.

Kolesteatom varlığında uygulanan cerrahi prosedüre Timpanomastoidektomi denir. Bu ameliyatta kulak zarı onarımına ek olarak, kulak arkasındaki mastoid kemik açılarak (mastoidektomi) içerideki tüm kolesteatom odaklar ve iltihaplı hücreler mikroskop altında tamamen temizlenir. Cerrahideki birinci öncelik işitmenin artırılması değil, yaşamı tehdit edebilecek hastalık odaklarının vücuttan tamamen uzaklaştırılması (onkolojik güvenlik benzeri bir temizlik) ve kuru, güvenli bir kulak elde edilmesidir. İşitme onarımı aynı seansta yapılabileceği gibi, hastalığın temizlendiğinden emin olmak amacıyla ikinci bir seansa (secondlook) da bırakılabilir.

Orta Kulak Cerrahilerinde Kullanılan Greft Materyalleri ve Teknolojiler

Kulak zarı onarımında (greftleme) hastanın kendi vücudundan alınan tamamen doğal dokular tercih edilir:

• Temporal Kas Fasyası
  
  Kulak arkasındaki çiğneme kasının zarıdır. En sık kullanılan, beslenmesi ve zara uyumu yüksek olan dokudur.
  
• Tragal / Konkal Kıkırdak ve Perikondriyum
  
  Kulak kepçesinden alınan kıkırdak ve kıkırdak zarı dokusudur. Özellikle orta kulak basınç problemi olan veya büyük zar deliklerinde çökme riskine karşı daha dirençli bir yapı sağladığı için tercih edilir.

Operasyon esnasında, iç kulak pencerelerinin ve yüz sinirinin korunması adına yüksek teknolojili Fasiyal Sinir Monitörizasyonu sistemleri kullanılabilir. Bu sistem, ameliyat boyunca yüz sinirinin bütünlüğünü elektronik olarak takip ederek cerrahi güvenliği en üst düzeye çıkarır.