İyi Huylu Doğumsal Boyun Kitlelerinin Cerrahi Tedavisi

Boyun Kitlelerine Genel Yaklaşım ve Tanı Süreci

Boyun bölgesinde ele gelen her şişlik (kitle) kanser belirtisi değildir. Özellikle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde saptanan boyun kitlelerinin büyük bir bölümünü, enfeksiyonlara bağlı büyümüş lenf bezleri (reaktif lenfadenopatiler) veya embriyolojik (anne karnındaki) gelişim sürecinden arta kalan doğumsal (konjenital) anomaliler oluşturur. Tanı sürecinde yaş faktörü, kitlenin ortaya çıkış süresi, yeri (orta hat veya boyun yan tarafı) ve ağrılı olup olmaması gibi klinik bulgular ışığında ultrasonografi, MR, bilgisayarlı tomografi veya ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) gibi yardımcı tetkiklere başvurulur. Tıbbi (antibiyotik vb.) tedaviye yanıt vermeyen veya yapısal (kistik/katı) özelliklerinden ötürü cerrahi olarak çıkarılması gereken kitleler için boyun kitle eksizyonu operasyonları planlanır.

Doğumsal (Konjenital) Boyun Kitleleri ve Cerrahisi

Anne karnındaki gelişim evresinde kaybolması gereken dokuların sebat etmesi (kalması) sonucu oluşan ve genellikle sıvı içeren kistik yapılardır. Erken çocuklukta fark edilebildiği gibi, bazen yetişkinlik çağında bir üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben aniden şişip belirginleşerek de kendini gösterebilirler.

Tiroglossal Duktus Kisti

Tiroid bezinin gelişim sürecinde boyun orta hattından aşağıya doğru inmesi esnasında geride bıraktığı kanalın kapanmaması sonucu oluşur. Genellikle boyun orta hattında, adem elması (tiroid kıkırdak) civarında, yutkunmakla hareket eden kitleler olarak belirir. Tedavisi cerrahidir. Kistin, tekrarlamasını (nüksü) önlemek amacıyla dil köküne doğru uzanan kanal yolu (traktus) ve dil kemiğinin (hyoid kemik) orta kısmıyla birlikte bir bütün olarak çıkarılması (Sistrunk Operasyonu) tıp literatüründe kabul görmüş standart ve en güvenilir cerrahi yaklaşımdır.

Brankiyal Kleft Kistleri

Boynun yan kısımlarında, genellikle sternokleidomastoid adı verilen büyük boyun kasının ön kenarında yerleşen doğumsal kistlerdir. 1., 2., 3. veya 4. brankiyal ark (yarık) anomalisine göre farklı anatomik yerleşimler gösterebilirler (En sık 2. brankiyalkleft kisti görülür). Ameliyat esnasında kistin şah damarı ve boyun sinirleriyle olan yakın komşuluğuna dikkat edilerek etraf dokulardan sıyrılması ve tamamen çıkarılması sağlanır.

Vasküler Malformasyonlar (Lenfanjiom/Hemanjiom)

Lenf veya kan damarlarının gelişimsel bozukluklarına bağlı oluşan yumuşak, süngerimsi dokulardır. Büyük kistik yapılar cerrahi olarak çıkarılabilirken, bazı vakalarda kitlenin içine büzüştürücü ilaç enjeksiyonu (skleroterapi) veya lazer tedavileri çoklu disipliner bir yaklaşımla değerlendirilebilir.

İyi Huylu (Benign) Boyun Kitleleri

Doğumsal olmayan ve kötü huylu (kanseröz) karakter taşımayan hücresel büyümelerdir.

Lipomlar (Yağ Bezeleri)

Boyun cilt altında gelişen, yavaş büyüyen, ağrısız ve yumuşak kıvamlı iyi huylu yağ dokusu kitleleridir. Çevre dokulara zarar vermeden kapsülleriyle birlikte cerrahi olarak çıkarılırlar.

Sinir Kılıfı Tümörleri (Schwannoma / Nörofibrom)

Boyun bölgesinden geçen sinirlerin dış kılıfından kaynaklanan iyi huylu, sert kitlelerdir. Cerrahideki temel amaç, fonksiyonel kaybı önlemek adına tümörün, içinden çıktığı ana sinir lifi zedelenmeden mikroskobik diseksiyonla ayrıştırılmasıdır.

Cerrahi ve Kozmetik Perspektif

İyi huylu ve doğumsal kitlelerin cerrahisinde, hastalığın nüks etmesini önlemek kadar kozmetik sonuçlar da büyük önem taşır. Kitle eksizyonu (çıkarılması) planlanırken boyun cilt kıvrımlarına (Langer çizgilerine) paralel ve estetik açından en az iz bırakacak küçük kesiler (insizyonlar) tercih edilmekte, ameliyat izlerinin gizlenmesi hedeflenmektedir.