Dakriyosistorinostomi

Dakriyosistorinostomi (DSR) Nedir? Göz Yaşı Drenaj Sistemi Anatomisi

Gözün sağlıklı kalabilmesi ve dış etkenlerden korunması için göz yüzeyi sürekli olarak göz yaşı bezleri tarafından salgılanan bir sıvı tabakası ile yıkanır. Görevi biten göz yaşı, gözün iç pınarındaki “punkturm” adı verilen küçük delikçiklerden geçerek göz yaşı kanallarına (kanalikül), oradan göz yaşı kesesine (dakriyosist) ve nihayetinde nazolakrimal kanal (göz yaşı kanalı) vasıtasıyla burun boşluğuna tahliye edilir.

Göz yaşı kesesi ile burun boşluğu arasındaki bu doğal kanalın yapısal, enfeksiyöz veya travmatik nedenlerle tıkanması durumunda, göz yaşının burun içine akışı kesilir. Göz yaşının burun boşluğuna akmasını sağlamak amacıyla, tıkanan kanalın yukarısında, göz yaşı kesesi ile burun mukozası arasında cerrahi yöntemlerle yeni bir fistül (geçit) oluşturulması işlemine Dakriyosistorinostomi (DSR) adı verilir.

Nazolakrimal Kanal Tıkanıklığı Belirtileri ve Tanı Yöntemleri

Kanal tıkanıklığı her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, orta ve ileri yaş grubundaki kadınlarda anatomik yapı nedeniyle daha sık gözlenir. En belirgin klinik bulgular şunlardır:

• Epifora (Sürekli Göz Sulanması)
  
  Göz yaşının buruna akamaması nedeniyle göz pınarından yanaklara doğru sürekli taşması.
  
• Kronik Dakriyosistit (Kese Enfeksiyonu)
  
  Kese içinde biriken sıvının mikroorganizmalar için uygun bir ortam oluşturması sonucu göz pınarında ağrılı şişlik, kızarıklık ve gözden cerahatli (iltihaplı) akıntı gelmesi.
  
• Bulanık Görme ve Konjonktivit
  
  Göz yüzeyindeki iltihabi durumun kronikleşmesi.

Tanı sürecinde, göz hastalıkları ve Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanlarının ortak değerlendirmesi önemlidir. Göz pınarından kanala ince uçlu bir kanül ile sıvı verilerek buruna geçip geçmediğinin kontrol edilmesi (lavaj/sondaj testi), tıkanıklığın tam yerini belirlemek amacıyla dakriyosistografi (ilaçlı kanal filmi) veya burun içi endoskopik muayene yöntemlerine başvurulur.

Endoskopik (Transnazal) Dakriyosistorinostomi Cerrahisi

Klasik göz yaşı kesesi ameliyatları göz pınarının yanından cilt kesisi yapılarak gerçekleştirilirken (Eksternal DSR), günümüz modern KBB pratiğinde cerrahi müdahale büyük oranda burun deliklerinin içerisinden endoskopik yöntemlerle yapılmaktadır.

Cerrahi Prosedürün Basamakları

1. Giriş ve Görüş
   
   Genel anestezi altında, burun deliklerinden yüksek çözünürlüklü endoskoplar yardımıyla girilir ve dışarıdan hiçbir kesi yapılmaz.
   
2. Kemik Pencere Açılması
   
   Göz yaşı kesesinin burun boşluğuna en yakın olduğu kemik duvar (lakrimal kemik) saptanır ve burun içinden bu kemikte küçük bir pencere açılır.
   
3. Kese Mukozasının Ağızlaştırılması
   
   Göz yaşı kesesi burun içinden diklemesine açılarak, kesenin iç mukozası ile burun mukozası birbirine yaklaştırılır ve yeni bir drenaj kanalı oluşturulur.
   
4. Silikon Tüp (Entübasyon) Yerleştirilmesi
   
   Ameliyat sonrasında oluşturulan yeni geçidin iyileşme sürecinde büzüşerek (nedbe dokusuyla) tekrar kapanmasını önlemek amacıyla, göz pınarındaki deliklerden girilerek burun içine uzanan geçici bir silikon tüp (stent) yerleştirilebilir. Bu tüp genellikle ameliyattan 2-3 ay sonra burun içinden poliklinik şartlarında ağrısız bir şekilde çıkarılır.

Endoskopik Yöntemin Avantajları ve Klasik Cerrahiden Farkları

• Cilt İzi Kalmaması
  
  Ameliyat tamamen burun içinden yapıldığı için yüzde herhangi bir dikiş veya ameliyat izi kalmaz.
  
• Pompa Fonksiyonunun Korunması
  
  Göz yaşını kanallara doğru emen göz kırpma kasları (orbikularisokuli) ve kese etrafındaki yumuşak dokular hasar görmediği için göz yaşının doğal pompa mekanizması korunur.
  
• Daha Az Kanama ve Hızlı İyileşme
  
  Minimal invaziv bir yöntem olması sebebiyle operasyon esnasında kanama miktarı düşüktür; hastaların normal hayata dönüş süresi oldukça kısadır.
  
• Eş Zamanlı Müdahale
  
  Burun tıkanıklığına yol açan septum deviasyonu veya konka hipertrofisi gibi sorunlar aynı seansta tedavi edilebilir.