Kötü Huylu Tükürük Bezi Hastalıklarının Cerrahisi

Tükürük Bezi Kanseri Nedir ve Belirtileri Nelerdir?

Tükürük bezlerini oluşturan hücrelerin DNA yapılarının bozularak kontrolsüz ve saldırgan bir şekilde çoğalması durumuna kötü huylu (malign) tükürük bezi tümörü veya tükürük bezi kanseri adı verilir. Baş boyun kanserleri arasında nispeten nadir görülmekle birlikte, kendi içerisinde hücresel tipine göre (Mukoepidermoid karsinom, Adenoid kistik karsinom, Asinik hücreli karsinom vb.) çok çeşitli alt gruplara ayrılır. Tümörün hücresel tipi, hastalığın ne kadar agresif (saldırgan) seyredeceğini ve tedavi planını doğrudan etkiler.

Kötü huylu tümörler, iyi huylu olanlardan farklı olarak çevre dokulara sızma (invazyon) eğilimindedir. Hastalarda şu belirtiler malignite (kanser) şüphesini artırır:

• Kısa sürede hızlı büyüme gösteren, sert ve dokulara yapışık kitleler.
• Kitle bölgesinde kendiliğinden başlayan veya kitleye dokunulduğunda artan ağrı.
• Yüz kaslarında asimetri, hareket kısıtlılığı (kısmi veya tam yüz felci). Bu durum tümörün fasyal siniri (yüz sinirini) işgal ettiğinin en önemli bulgusudur.
• Kitle üzerindeki ciltte kızarıklık, yara açılması (ülserasyon) veya cilt fiksasyonu.
• Boyun bölgesinde lenf bezlerinde şişlik (kanser hücrelerinin lenfatik sisteme sıçraması – metastaz).

Kötü Huylu Hastalıklarda Onkolojik Cerrahi Yaklaşımlar

Tükürük bezi kanserlerinin birincil ve en etkili tedavi yöntemi cerrahidir. Cerrahinin amacı; tümör hücresini geride bırakmayacak şekilde (negatif cerrahi sınır) geniş bir doku rezeksiyonu yapmak ve hastalığın vücuda yayılmasını engellemektir.

• Total Parotidektomi: Kötü huylu tümör kulak önü (parotis) bezindeyse, tümörle birlikte parotis bezinin tamamının (hem yüzeyel hem derin lobunun) çıkarılmasıdır.
• Fasyal Sinirin Durumu ve Rekonstrüksiyon: Kötü huylu tümör cerrahisinde en zorlayıcı kararlardan biri yüz sinirinin yönetimidir. Eğer kanser hücreleri fasyal siniri sarmamışsa, sinir mikroskobik yöntemlerle korunmaya çalışılır. Ancak tümör siniri tamamen işgal etmişse, onkolojik güvenlik (kanserden tamamen kurtulmak) amacıyla sinirin tümörlü kısmının da kesilerek çıkarılması (feda edilmesi) gerekebilir. Bu tür durumlarda, operasyon esnasında vücudun başka bir bölgesinden (örneğin bacak veya boyun bölgesinden) alınan duyu sinirleri ile o bölgeye mikrocerrahi yöntemlerle sinir onarımı (sinir greftlemesi/rekonstrüksiyon) yapılarak yüz kaslarının hareketliliğinin yeniden kazandırılması hedeflenir.
• Boyun Diseksiyonu (Lenf Bezi Temizliği): Tükürük bezi kanserleri, özellikle yüksek dereceli (agresif) olanlar, boyun lenf bezlerine metastaz yapma eğilimindedir. Ameliyat öncesi incelemelerde lenf bezi tutulumu tespit edilirse veya tümörün hücresel yapısı yayılma açısından yüksek risk taşıyorsa, primer tümörün çıkarılmasına ek olarak boyundaki lenf bezlerinin temizlenmesi (boyun diseksiyonu) ameliyata eş zamanlı olarak dahil edilir.

Ameliyat Sonrası Multidisipliner Onkolojik Süreç

Kötü huylu tükürük bezi hastalıklarının yönetimi, cerrahi işlem sonrasında da devam eden bir ekip işidir. Çıkarılan tümör ve lenf bezi dokuları patoloji laboratuvarında detaylı olarak incelenir. Gelen kesin patoloji raporuna (tümörün alt tipi, yaygınlığı, lenf bezi tutulumu vb.) dayanarak, Kulak Burun Boğaz, Radyasyon Onkolojisi ve Tıbbi Onkoloji uzmanlarının katıldığı konseylerde hastanın durumu değerlendirilir. Birçok malign vakada, cerrahi başarıyı pekiştirmek ve hastalığın bölgesel olarak tekrarlama riskini en aza indirmek amacıyla ameliyat sonrasında Radyoterapi (ışın tedavisi) protokollere eklenmektedir.