Yayınlanma Tarihi
Düzenlenme Tarihi
Editör İletişim
admin@profdromerbayir.com
Tükürük Bezlerinin Anatomisi ve Fonksiyonları
Baş ve boyun bölgesinde, sindirim sisteminin başlangıcı olan ağız boşluğunun nemlendirilmesi, gıdaların yumuşatılması ve bazı enzimlerin salgılanması görevlerini üstlenen yapılara tükürük bezleri adı verilir. İnsan anatomisinde, boyutlarına ve yerleşimlerine göre iki ana gruba ayrılırlar:
- Majör (Büyük) Tükürük Bezleri: Kulak önünde ve altında yer alan en büyük tükürük bezi olan Parotis Bezi, çene kemiğinin altında bulunan Submandibular Bez ve dilaltında yerleşen Sublingual Bez olmak üzere her iki tarafta üçer çifttir.
- Minör (Küçük) Tükürük Bezleri: Ağız içi, dudak, damak ve yutak mukozasına dağınık halde yerleşmiş, sayıları 600 ile 1000 arasında değişen mikroskobik salgı bezleridir.
Hangi Durumlarda Tükürük Bezi Cerrahisi Gerekir?
Tükürük bezlerinde meydana gelen her hastalık cerrahi müdahale gerektirmez; ancak bazı patolojik değişimler ve anatomik tıkanıklıklar Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi pratiğinde ameliyatı zorunlu kılar. Cerrahinin planlandığı başlıca durumlar şunlardır:
- Tükürük Bezi Tümörleri (Kitleler): Parotis bezi başta olmak üzere tükürük bezlerinde gelişen, hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) tümörler.
- Kronik ve Dirençli Tükürük Bezi Taşları (Sialolitiazis): Özellikle submandibular bezde (çene altı bezi) oluşan, tıbbi tedaviye veya endoskopik (sialendoskopi) müdahalelere yanıt vermeyen, beze kalıcı hasar vermiş taşlar.
- Tekrarlayan Kronik Enfeksiyonlar: Sık tekrarlayan apseler ve yapısal bozulmaya yol açan kronik sialadenit (tükürük bezi iltihabı) vakaları.
Baş Boyun Cerrahisinde Tükürük Bezi Ameliyatlarının Hassasiyeti
Tükürük bezi cerrahileri, özellikle kulak önü tükürük bezi (parotis) ameliyatları, bölgenin son derece spesifik nörolojik anatomisi nedeniyle yüksek hassasiyet gerektirir. Yüz kaslarının hareketini sağlayan mimik siniri olan Fasyal Sinir (Yüz Siniri), parotis bezinin tam içinden geçerek dallara ayrılır. Benzer şekilde, çene altı bezi cerrahilerinde de dili hareket ettiren sinirler (hipoglossal ve lingual sinir) ve alt dudağı hareket ettiren sinir dalları (marjinal mandibular sinir) ameliyat sahası ile yakın komşuluktadır. Bu nedenle tükürük bezi cerrahilerinin temel prensibi; hastalığın veya tümörün güvenli bir şekilde vücuttan uzaklaştırılırken, bu kritik sinir ağının korunması ve yüzdeki simetrinin, mimik fonksiyonlarının eksiksiz olarak devamlılığının sağlanmasıdır. Bu işlemler, baş boyun anatomisine spesifik olarak hakim olan cerrahlar tarafından, özel büyütücü sistemler (cerrahi mikroskop/luplar) ve elektronik sinir monitörleri eşliğinde gerçekleştirilir.
