Yayınlanma Tarihi
Düzenlenme Tarihi
Editör İletişim
admin@profdromerbayir.com
Larinks (Gırtlak) Nedir ve Fonksiyonları Nelerdir?
Boynun ön orta kısmında, nefes borusunun (trakea) üst ucunda yer alan kıkırdak, kas ve bağ dokularından oluşan kompleks yapıya larinks (gırtlak) adı verilir. İçerisinde ses tellerini (vokal kordlar) barındıran larinks, vücutta üç temel fonksiyona sahiptir:
- Solunum: Havanın akciğerlere güvenli bir şekilde iletilmesi için bir geçiş yolu sağlamak.
- Yutma ve Koruma: Yutkunma esnasında kapanarak gıdaların nefes borusuna ve akciğerlere kaçmasını önlemek (aspirasyon koruması).
- Fonasyon (Ses Üretimi): Akciğerlerden gelen havanın ses tellerini titreştirmesiyle temel sesin oluşturulması.
Larinks yapısında meydana gelen hücresel değişimler veya fonksiyonel bozukluklar, doğrudan bu üç temel işlevi etkileyerek hastanın yaşam kalitesini düşürebilmektedir.
İyi Huylu Larinks Hastalıkları ve Mikrocerrahi Yaklaşımı
Ses tellerini veya gırtlağın diğer bölümlerini etkileyen, kanser hücresi taşımayan lezyonlar iyi huylu larinks hastalıkları olarak sınıflandırılır. Sıklıkla sesin yanlış/aşırı kullanımı, sigara tüketimi veya laringofarengeal reflü gibi faktörler sonucunda gelişirler.
- Ses Teli Nodülleri: Genellikle sesini profesyonel olarak kullananlarda (öğretmenler, şarkıcılar vb.) görülen, ses tellerinin karşılıklı sürtünmesi sonucu oluşan nasırımsı şişliklerdir.
- Ses Teli Polipleri ve Kistleri: Genellikle tek taraflı olan, içi sıvı dolu veya etli kitlelerdir.
- Reinke Ödemi: Ses tellerinin içinde sıvı birikmesi sonucu oluşan, genellikle yoğun sigara kullanımıyla ilişkilendirilen kalınlaşmalardır.
Ses terapisi veya tıbbi tedaviye yanıt vermeyen bu tür lezyonların tedavisinde Fonomikrocerrahi (Ses Cerrahisi) uygulanabilir. Bu işlem, hastanın boynunda herhangi bir kesi yapılmadan, ağız içerisinden (endoskopik olarak) özel mikroskoplar ve mikro-aletler kullanılarak gerçekleştirilir. Amaç, patolojik dokuyu çıkarırken ses telinin sağlıklı mukoza yapısını maksimum düzeyde korumaktır.
Kötü Huylu Larinks Hastalıkları (Gırtlak Kanseri) ve Cerrahi Tedavi
Larinks (gırtlak) kanseri, baş boyun bölgesinde görülen kanserler arasında önemli bir yer tutar. En belirgin ve erken bulgusu, 2-3 haftadan uzun süren ve tedaviye yanıt vermeyen ses kısıklığıdır. İleri evrelerde yutma güçlüğü, nefes darlığı, boyunda şişlik ve kulak ağrısı gibi semptomlar tabloya eklenebilir. Teşhis, endoskopik muayene ve biyopsi (parça alınması) ile kesinleştirilir.
Gırtlak kanserinde cerrahi yaklaşım, tümörün evresine, yerleşim yerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre büyük farklılıklar gösterir. Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi pratiğinde temel amaç; onkolojik prensiplerden (tümörün tamamen temizlenmesi) taviz vermeden, hastanın solunum, yutma ve konuşma fonksiyonlarını mümkün olan en yüksek oranda korumaktır.
Cerrahi Seçenekler
- Transoral Robotik Cerrahi / TransoralLazer Mikrocerrahi (Endoskopik Lazer Cerrahisi): Erken evre gırtlak kanserlerinde (T1 ve bazı T2 tümörlerde) uygulanan, boyunda kesi yapılmadan ağız içinden girilerek tümörün lazer yardımıyla hassas bir şekilde kesilip çıkarıldığı yöntemdir. Hastanın hastanede kalış süresini kısaltır ve fonksiyonel sonuçları oldukça başarılıdır.
- Parsiyel Larenjektomi (Kısmi Gırtlak Alınması): Tümörün gırtlağın sadece belirli bir bölgesine yayıldığı durumlarda uygulanan açık cerrahi yöntemdir. Gırtlağın hastalıklı kısmı çıkarılırken, solunum ve ses üretimi için yeterli olan sağlıklı dokular korunur. Bu sayede hastalar, ameliyat sonrasında boyunlarında kalıcı bir delik (trakeostomi) olmadan normal yollardan nefes almaya ve konuşmaya devam edebilirler.
- Total Larenjektomi (Gırtlağın Tamamen Alınması): Hastalığın ileri evreye ulaştığı, gırtlağın büyük bir kısmını kapladığı veya kıkırdak dokuya yayıldığı durumlarda zorunlu olarak uygulanan cerrahidir. Gırtlak tüm yapısıyla birlikte çıkarılır. Bu ameliyat sonrasında hastanın nefes alabilmesi için boynunun ön kısmına kalıcı bir nefes alma deliği (stoma/trakeostomi) açılır. Hastanın yutma fonksiyonu korunur ancak doğal ses üretimi kaybolur. Bu hastalarda ameliyat sonrası dönemde konuşma protezleri (ses butonu) veya yemek borusu sesi eğitimleri ile ses rehabilitasyonu sağlanmaktadır.
- Boyun Diseksiyonu: Tümörün boyundaki lenf bezlerine sıçrama (metastaz) riski varsa veya klinik olarak metastaz saptanmışsa, gırtlak cerrahisine eş zamanlı olarak boyundaki hastalıklı lenf bezlerinin temizlenmesi işlemi de uygulanır.
